به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمفید حسینی کوهساری در نشست هم‌اندیشی «ظرفیت‌های بین‌المللی حوزه علمیه در عرصه علوم سیاسی، مدیریت و حکمرانی» که امروز در سالن جلسات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم برگزار شد با اشاره به اهمیت موضوع حکمرانی و مدیریت دینی اظهار کرد: موضوعی که در این جلسه مورد بررسی قرار می‌گیرد، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و به اعتقاد من، این بحث صرفاً محدود به این نشست یا جمع حاضر نیست، بلکه با توجه به عنوان کلی آن، یعنی ورود به عرصه مدیریت و حکمرانی، می‌تواند در دستور کار بسیاری از محافل علمی، دینی و حوزوی قرار گیرد.
وی افزود: مسئله حکمرانی، موضوعی گسترده و دارای ابعاد و شاخه‌های متنوعی است و می‌توان آن را در حوزه‌های مختلف مورد بررسی قرار داد. برای نمونه، در جمع استادان و صاحب‌نظران علم اقتصاد، می‌توان درباره حکمرانی اقتصادی بحث کرد؛ در عرصه رسانه، موضوع حکمرانی رسانه‌ای مطرح می‌شود و در حوزه هنر نیز می‌توان به حکمرانی هنری پرداخت. افزون بر این موارد، ده‌ها موضوع و عرصه دیگر وجود دارد که می‌توان آنها را ذیل مفهوم حکمرانی مورد مطالعه و بررسی قرار داد.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری خاطرنشان کرد: از این منظر، موضوع حکمرانی بسیار قابل تأمل و دارای ظرفیت علمی و عملی گسترده‌ای است و می‌تواند مخاطبان متنوعی داشته باشد؛ به‌گونه‌ای که مخاطبان این مباحث الزاماً محدود به دولت‌ها و ساختارهای رسمی حاکمیتی نیستند، بلکه مجموعه‌های اجتماعی، تشکیلات دینی، سازمان‌های مردمی و نهادهای مختلف نیز می‌توانند از این مباحث بهره‌مند شوند.
وی با اشاره به امکان بهره‌گیری تشکیلات و مجموعه‌های دینی از تجربیات جمهوری اسلامی ایران بیان کرد: برای مثال، مجموعه‌ای مانند حزب‌الله لبنان، امروز به یک تشکیلات قدرتمند، گسترده و اثرگذار تبدیل شده است که در عرصه‌های مختلف فعالیت دارد. چنین مجموعه‌ای صرفاً یک ساختار نظامی یا سیاسی نیست، بلکه در حوزه‌های آموزشی، تربیتی، دانشگاهی، رسانه‌ای و اجتماعی نیز فعالیت می‌کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری ادامه داد: بنابراین، الگوهای مدیریتی و تجربیات حکمرانی که ما در جمهوری اسلامی ایران، برای مثال در عرصه آموزش و تربیت، به دست آورده‌ایم، می‌تواند برای مجموعه‌ای مانند حزب‌الله نیز قابل استفاده باشد. همچنین بسیاری از مؤسسات، نهادها و تشکیلات دینی در نقاط مختلف جهان می‌توانند از این تجربیات بهره بگیرند.
وی با بیان اینکه فهرست مخاطبان و مجموعه‌های علاقه‌مند به این ظرفیت‌ها بسیار گسترده است، تصریح کرد: به نظر می‌رسد اگر بخواهیم ظرفیت‌های بین‌المللی حوزه‌های علمیه را در عرصه علوم سیاسی، مدیریت و مسائل دینی بررسی کنیم، با مجموعه‌ای از فرصت‌ها و توانمندی‌های قابل توجه مواجه خواهیم شد.
ظرفیت‌های بین‌المللی دینی کشور
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری با تشریح توانمندی‌های بین‌المللی حوزه‌های علمیه گفت: اگر بخواهم دقیق‌تر موضوع را بیان کنم، مقصود من ظرفیت‌های بین‌المللی دینی کشور است. در واقع، در این بحث، حوزه‌های علمیه را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های حکمرانی دینی و مدیریت دینی در کشور مورد توجه قرار می‌دهم.
وی افزود: حوزه‌های علمیه در کنار ظرفیت‌های علمی، آموزشی و تبلیغی خود، می‌توانند در معرفی و انتقال تجربیات کشور در زمینه مدیریت دینی و حکمرانی اسلامی نقش مؤثری ایفا کنند. برای تبیین این موضوع، می‌توان به چند دسته از ظرفیت‌ها و تجربیات موجود اشاره کرد که هرکدام از آنها قابلیت عرضه و ارائه در عرصه بین‌المللی را دارند.
اسناد راهبردی و برنامه‌های کلان
وی نخستین ظرفیت مهم کشور را مجموعه اسناد، برنامه‌ها و رویکردهای برنامه‌محور دانست و اظهار کرد: یکی از ظرفیت‌های بسیار ارزشمندی که در نظام جمهوری اسلامی ایران شکل گرفته، اسناد و برنامه‌های راهبردی متعددی است که در حوزه‌های مختلف تدوین و تولید شده‌اند. در این زمینه، ده‌ها سند قابل ذکر است که هرکدام به یکی از موضوعات اساسی و راهبردی کشور اختصاص دارند. از جمله این اسناد می‌توان به طرح تحول آموزش و پرورش، سند دانشگاه اسلامی و اسناد مرتبط با حوزه خانواده و زن اشاره کرد.
معاون بین‌الملل حوزه‌های علمیه با اشاره به وجود اسناد تخصصی در برخی موضوعات فرهنگی و دینی خاطرنشان کرد: در کنار اسناد کلان، اسناد تخصصی دیگری نیز تدوین شده است که از جمله آنها می‌توان به سند توسعه فرهنگ مهدوی اشاره کرد. موضوع مهدویت و منجی‌گرایی نیز از جمله مباحثی است که در بسیاری از گفت‌وگوها و تعاملات بین‌المللی مورد توجه قرار می‌گیرد و می‌تواند در قالب این اسناد و برنامه‌ها معرفی شود.
وی با اشاره به بازخوردهای مثبت برخی مخاطبان خارجی نسبت به این تجربیات گفت: در گفت‌وگوهای بین‌المللی، گاهی این مسئله برای طرف‌های خارجی بسیار قابل توجه و حتی شگفت‌آور است که جمهوری اسلامی ایران، در کنار اسناد و برنامه‌های بین‌المللی همچون سند ۲۰۳۰، اسناد و برنامه‌های بومی و مستقلی را تدوین کرده و آنها را مبنای فعالیت‌ها و سیاست‌گذاری‌های خود قرار داده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری تصریح کرد: برای برخی از مخاطبان بین‌المللی جالب است که بدانند کشور ما صرفاً به دنبال استفاده از الگوها و اسناد بین‌المللی نبوده، بلکه در حوزه‌های مختلف، اسناد راهبردی متناسب با مبانی دینی، فرهنگی و اجتماعی خود را نیز تولید کرده است. ازاین‌رو، معرفی و ارائه این اسناد می‌تواند یکی از زمینه‌های مهم تعاملات علمی و فرهنگی با سایر کشورها باشد.
ساختارها و نهادهای دینی؛ دومین ظرفیت جمهوری اسلامی ایران
وی دومین ظرفیت مهم کشور در عرصه حکمرانی دینی را ساختارها، سازمان‌ها و نهادهایی دانست که برای تحقق اهداف دینی در بخش‌های مختلف ایجاد شده‌اند و اظهار کرد: ما در جمهوری اسلامی ایران، برای پیشبرد اهداف دینی و تحقق مدیریت دینی در عرصه‌های مختلف، ساختارها و نهادهای متعددی را طراحی و ایجاد کرده‌ایم که برخی از آنها دارای تجربیات ارزشمند و قابل ارائه در سطح بین‌المللی هستند.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری با اشاره به تجربه فعالیت نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها بیان کرد: یکی از نمونه‌های قابل توجه در این زمینه، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌هاست. این نهاد، تجربه‌ای در زمینه حضور و فعالیت دینی در محیط دانشگاهی به شمار می‌رود که می‌تواند برای بسیاری از کشورها و مجموعه‌های علمی در جهان قابل توجه باشد.
معاون بین‌الملل حوزه‌های علمیه افزود: در برخی تعاملات و گفت‌وگوهای بین‌المللی، این تجربه مورد توجه قرار می‌گیرد و طرف‌های خارجی علاقه‌مند هستند بدانند جمهوری اسلامی ایران چگونه توانسته است ساختاری را برای حضور و فعالیت دینی در محیط دانشگاهی ایجاد کند و از چه سازوکارهایی برای دینی‌سازی فضای دانشگاه‌ها بهره ببرد.
وی با اشاره به تجربیات موجود در حوزه آموزش و پرورش نیز اظهار کرد: در این بخش، طرح‌هایی همچون طرح امین اجرا شده است. در قالب این طرح، حدود ۱۶ هزار طلبه در ۱۶ هزار مدرسه حضور دارند و فعالیت می‌کنند. البته حضور این طلاب صرفاً به برگزاری نماز جماعت محدود نمی‌شود، بلکه آنان در زمینه‌های مختلف تربیتی، فرهنگی، دینی و ارتباط با دانش‌آموزان نقش‌آفرینی می‌کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری خاطرنشان کرد: این نمونه‌ها نشان می‌دهد که کشور ما در زمینه طراحی و اجرای ساختارهای دینی در محیط‌های آموزشی، دانشگاهی و اجتماعی، تجربیات متعددی دارد که بررسی و معرفی آنها می‌تواند برای مجموعه‌های مشابه در سایر کشورها مفید باشد.
ضرورت ارزیابی و هم‌افزایی نهادهای دینی در کنار معرفی تجربیات
معاون بین‌الملل حوزه‌های علمیه ادامه داد: همان‌طور که مستحضرید، در کشور نیز موضوع بازنگری در ساختار برخی نهادها در حال پیگیری است و این بحث مطرح شده که تعدادی از مجموعه‌ها و نهادها ممکن است در یکدیگر ادغام شوند، فعالیت‌های موازی آنها کاهش یابد یا هماهنگی و هم‌سویی بیشتری میان آنها ایجاد شود.
وی افزود: بنابراین، بحث معرفی ظرفیت‌های نهادی کشور به معنای نادیده گرفتن ضرورت اصلاح ساختارها نیست؛ بلکه با وجود همه این ملاحظات، باید توجه داشت که ما در این زمینه تجربیات ارزشمندی داریم و برخی از این تجربیات می‌توانند به‌عنوان الگوهایی قابل استفاده در سطح بین‌المللی معرفی شوند.
ظرفیتی کمتر شناخته‌شده در تعاملات بین‌المللی
وی با اشاره به برخی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده در ساختارهای فرهنگی کشور اظهار کرد: گاهی ممکن است در منظومه ذهنی ما، برخی نهادها به‌عنوان ظرفیت‌های بین‌المللی مطرح نباشند، اما در عمل از توانمندی‌هایی برخوردار باشند که برای مجموعه‌های خارجی بسیار جذاب و قابل توجه است.
این استاد حوزه علمیه در همین زمینه به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان اشاره کرد و گفت: این کانون یکی از ظرفیت‌های فرهنگی کشور است که به اعتقاد من، برخی از ویژگی‌ها و توانمندی‌های آن را حتی بسیاری از نهادهای بین‌المللی در اختیار ندارند. بنده شخصاً بارها در گفت‌وگو با علاقه‌مندان و فعالان بین‌المللی، درباره ظرفیت‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان صحبت کرده‌ام و در این تعاملات، شاهد بوده‌ام که برخی از آنان علاقه‌مند هستند این تجربه را از نزدیک مشاهده کنند و با سازوکارها و فعالیت‌های آن آشنا شوند.
معاون بین‌الملل حوزه‌های علمیه خاطرنشان کرد: این موضوع نشان می‌دهد که نباید صرفاً به نهادهایی توجه کنیم که از ابتدا با عنوان بین‌المللی شناخته می‌شوند، بلکه باید ظرفیت‌های موجود در مجموعه‌های فرهنگی، آموزشی و تربیتی کشور را نیز شناسایی کنیم؛ چرا که ممکن است برخی از این تجربیات، برای مخاطبان خارجی بسیار ارزشمند و حتی کم‌نظیر باشند.
شخصیت‌ها و الگوهای برجسته مدیریت دینی؛ سومین ظرفیت بین‌المللی کشور
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری در ادامه، سومین ظرفیت مهم کشور در عرصه تعاملات و مدیریت دینی را شخصیت‌ها و الگوهای برجسته‌ای دانست که در طول تاریخ معاصر، تجربه‌های ارزشمندی از مدیریت دینی، تعامل اجتماعی و هدایت فکری و فرهنگی جوامع ارائه کرده‌اند.
وی اظهار کرد: ما در این زمینه، شخصیت‌ها و الگوهای برجسته‌ای در اختیار داریم که می‌توانند برای بشر امروز و در عرصه تعاملات دینی و اجتماعی، الگوهای قابل توجهی باشند. این شخصیت‌ها صرفاً متعلق به یک محدوده جغرافیایی یا یک جامعه خاص نیستند، بلکه ابعاد شخصیتی و تجربیات آنان قابلیت معرفی و بهره‌برداری در سطح بین‌المللی را دارد.
وی با اشاره به شخصیت‌هایی همچون شهید آیت‌الله سیدمحمد حسینی بهشتی و شهید آیت‌الله مرتضی مطهری بیان کرد: شهید بهشتی و شهید مطهری از جمله شخصیت‌هایی هستند که در عرصه مدیریت دینی، اندیشه‌ورزی، تعامل اجتماعی و تبیین معارف اسلامی، تجربیات و آثار ارزشمندی از خود به‌جای گذاشته‌اند.
شهید سیدحسن نصرالله؛ الگویی برجسته در مدیریت و تعاملات دینی و اجتماعی
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری همچنین با اشاره به شخصیت شهید سیدحسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزب‌الله لبنان، گفت: یکی دیگر از شخصیت‌های برجسته در این عرصه، شهید سیدحسن نصرالله است که توانست در شرایط پیچیده منطقه، نقش‌آفرینی گسترده‌ای در عرصه‌های دینی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی داشته باشد.
وی با اشاره به بیانات رهبر انقلاب اسلامی درباره جایگاه این شخصیت افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی در یکی از بیانات خود درباره شهید سیدحسن نصرالله، با اشاره به جایگاه تاریخی و برجسته ایشان در منطقه شامات، تأکید کردند که در طول تاریخ این منطقه، پس از انبیا و اولیای الهی، شخصیت برجسته‌تری از ایشان سراغ نداریم.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری در پایان تأکید کرد: مجموعه این اسناد راهبردی، ساختارها و نهادهای دینی و همچنین شخصیت‌ها و الگوهای برجسته، بخشی از ظرفیت‌های ارزشمند جمهوری اسلامی ایران و حوزه‌های علمیه در عرصه حکمرانی دینی و مدیریت اسلامی است که باید به‌درستی شناسایی، تبیین و در تعاملات بین‌المللی معرفی شود.
انقلاب اسلامی ظرفیت‌های گسترده‌ای برای ارائه الگوی حکمرانی دینی به جهان ایجاد کرده است
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری با اشاره به ظرفیت‌های گسترده جمهوری اسلامی و حوزه‌های علمیه در زمینه مدیریت و حکمرانی دینی، اظهار کرد: انقلاب اسلامی در طول حیات خود توانسته است شخصیت‌هایی در ترازهای مختلف علمی، فکری، مدیریتی و اجرایی تربیت کند که این شخصیت‌ها در سایه‌سار انقلاب اسلامی رشد یافته‌اند و هرکدام می‌توانند به‌عنوان الگویی قابل ارائه در عرصه‌های مختلف حکمرانی مطرح شوند.
وی افزود: این شخصیت‌ها صرفاً به چهره‌های روحانی محدود نمی‌شوند، بلکه در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی و حتی نظامی نیز شاهد ظهور شخصیت‌هایی هستیم که ظرفیت الگوسازی برای جامعه و جهان را دارند.
معاون بین‌الملل حوزه‌های علمیه با اشاره به شخصیت سردار شهید حاج قاسم سلیمانی، بیان کرد: حاج قاسم سلیمانی نمونه‌ای از شخصیت‌هایی است که اگرچه در ظاهر، یک شخصیت روحانی نبود، اما در تراز فرماندهان برجسته نظامی و در سطحی فراتر از یک فرمانده، به الگویی مکتبی تبدیل شد.
وی ادامه داد: تعبیری که امام شهید درباره حاج قاسم داشتند، مبنی بر اینکه «حاج قاسم یک شخص نبود، یک مکتب بود»، نشان‌دهنده همین ظرفیت الگوسازی است. بنابراین، ما در سایه انقلاب اسلامی شخصیت‌هایی را پرورش داده‌ایم که می‌توانند به‌عنوان یک مکتب فکری، مدیریتی و عملیاتی در جهان معرفی شوند.
تولید نظریه‌های متنوع در عرصه حکمرانی دینی
این استاد حوزه علمیه با اشاره به ظرفیت نظریه‌پردازی در زمینه حکمرانی دینی، یکی دیگر از محورهای مهم را شکل‌گیری طیف گسترده‌ای از نظریه‌ها و مکتب‌های فکری در این عرصه دانست و اظهار داشت: ما در سطوح مختلف، نظریه‌های متعددی درباره حکمرانی دینی داریم که برخی از آنها در لایه‌های عمیق مبنایی و فلسفی به این موضوع پرداخته‌اند و برخی دیگر ناظر به عرصه‌های اجرایی و میدانی هستند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: در حوزه‌هایی همچون فلسفه حکمرانی، فلسفه اقتصاد، فلسفه سیاست، فلسفه آموزش‌وپرورش و فلسفه تعلیم‌وتربیت، ظرفیت‌های نظری و فکری ارزشمندی شکل گرفته است. این مباحث از عمیق‌ترین لایه‌های معرفتی و فلسفی آغاز می‌شود و تا نظریه‌هایی که مستقیماً با میدان عمل و مسائل اجرایی جامعه ارتباط دارند، امتداد پیدا می‌کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری تصریح کرد: این تنوع نظریه‌ها نشان می‌دهد که حکمرانی دینی در جمهوری اسلامی صرفاً به مجموعه‌ای از توصیه‌های اجرایی یا دستورالعمل‌های مدیریتی محدود نیست، بلکه از پشتوانه‌های عمیق فکری و فلسفی برخوردار است.
وی در ادامه، ظرفیت روش‌شناختیحوزه‌های علمیه را از دیگر مزیت‌های مهم در عرصه حکمرانی دینی برشمرد و گفت: یکی از ظرفیت‌های ارزشمند ما، علم اصول فقه است؛ البته این ظرفیت را نباید صرفاً به معنای خاص علم اصول محدود کرد، بلکه باید آن را در چارچوب گسترده‌تری از روش‌شناسی و مباحث متدولوژیک مورد توجه قرار داد.
معاون بین‌الملل حوزه‌های علمیه افزود: ما برای استنباط و استخراج الگوهای حکمرانی دینی در عرصه‌های مختلف، از ظرفیت‌های روش‌شناختی قابل توجهی برخوردار هستیم. این ظرفیت به‌گونه‌ای است که حتی در مواجهه با مسائل جدید، مباحثی همچون فقه معاصر و اصول فقه معاصر نیز در حوزه‌های علمیه مورد توجه قرار گرفته است.
وی با اشاره به پویایی و قابلیت توسعه روش‌های استنباطی حوزه‌های علمیه، اظهار کرد: مباحثی همچون مصلحت، نقش زمان و مکان در استنباط، جایگاه عقل و همچنین مقاصد شریعت، از جمله ظرفیت‌های مهمی هستند که می‌توانند در فرآیند استخراج و تدوین نظریه‌های حکمرانی دینی نقش‌آفرینی کنند. این ظرفیت‌های روش‌شناختی از جمله دستاوردهایی هستند که قابلیت عرضه در سطح جهانی را دارند، اما به نظر می‌رسد تاکنون آن‌گونه که باید، در معرفی و ارائه این بخش از توانمندی‌های حوزه‌های علمیه موفق نبوده‌ایم.
مردم‌سالاری دینی، مدیریت جهادی و تفکر بسیجی؛ مفاهیم نو در ادبیات حکمرانی
وی تولید مفاهیم و مضامین مرتبط با مدیریت و حکمرانی دینی را یکی دیگر از ظرفیت‌های مهم انقلاب اسلامی دانست و گفت: در طول سال‌های گذشته، مفاهیم و اصطلاحاتی تولید شده است که برخی از آنها برای نخستین‌بار در عرصه اندیشه و حتی در ادبیات جهانی مطرح شده‌اند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به مفاهیمی همچون مردم‌سالاری دینی، مدیریت جهادی و تفکر بسیجی، بیان کرد: این مفاهیم صرفاً واژه‌هایی برای توصیف برخی اقدامات اجرایی نیستند، بلکه هرکدام حامل مجموعه‌ای از مبانی، اصول، روش‌ها و الگوهای مدیریتی هستند و می‌توانند مبنای شکل‌گیری ده‌ها اصطلاح و مفهوم تخصصی دیگر قرار گیرند.
وی با تأکید بر نقش امام شهید در خلق و توسعه مفاهیم جدید در حوزه حکمرانی دینی، اظهار داشت: امام شهید ما در این زمینه شخصیتی استثنایی بودند و توانستند مفاهیم و مضامین ویژه‌ای را در عرصه اندیشه سیاسی، اجتماعی و مدیریتی مطرح و تثبیت کنند. این مفاهیم، بخشی از سرمایه فکری انقلاب اسلامی هستند و باید به‌درستی تبیین، دسته‌بندی و به مخاطبان داخلی و خارجی معرفی شوند.
تجربه‌های موفق در تربیت نیروی انسانی برای حکمرانی دینی
وی با اشاره به تجربه‌های عملیاتی جمهوری اسلامی در تحقق حکمرانی دینی، یکی دیگر از ظرفیت‌های مهم را تجربه‌های موفق در زمینه تربیت نیروی انسانی و مدیران متناسب با این الگو عنوان کرد و گفت: ما در زمینه تربیت نیرو برای مدیریت و حکمرانی دینی، تجربه‌های ارزشمندی در اختیار داریم که بخشی از آن در قالب مدارس و مجموعه‌های آموزشی شکل گرفته است.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به برخی مدارس فعال در این عرصه اظهار کرد: مدارسی همچون مدارس توحید، فرهنگ و علوی، از جمله تجربه‌هایی هستند که با رویکردهای تربیتی و آموزشی خاص خود، در مسیر پرورش نسل متناسب با مبانی دینی و ارزش‌های اسلامی فعالیت کرده‌اند.
وی ادامه داد: در عرصه آموزش عالی نیز دانشگاه‌ها و مراکز علمی متعددی با رویکرد تربیت نیروی انسانی و تولید دانش متناسب با مبانی اسلامی شکل گرفته‌اند که از جمله آنها می‌توان به دانشگاه باقرالعلوم(ع)، دانشگاه امام صادق(ع)، دانشگاه شهید مطهری و موسسه امام خمینی(ره) اشاره کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری تصریح کرد: این مجموعه‌ها ظرفیت‌های مهمی برای تربیت نیرو، تولید دانش و پرورش افرادی دارند که بتوانند در عرصه‌های مختلف مدیریتی و حکمرانی نقش‌آفرینی کنند. بنابراین، تجربه‌های عملیاتی ما در این زمینه، خود یک سرمایه ارزشمند برای ارائه الگوی حکمرانی دینی به شمار می‌رود.
حکمرانی دینی برخوردار از پشتوانه عمیق فکری و معرفتی است
وی با تأکید بر اینکه حکمرانی دینی در جمهوری اسلامی از پشتوانه معرفتی و اعتقادی عمیقی برخوردار است، اظهار داشت: یکی از ظرفیت‌های مهم ما، وجود مبانی عمیق فکری و معرفتی در زمینه مدیریت و حکمرانی دینی است که ریشه در معارف اهل‌بیت(ع) دارد. منطق مدیریت و فلسفه حکمرانی در اندیشه اسلامی، صرفاً مجموعه‌ای از نظریات سطحی، اجرایی و عمل‌گرایانه نیست، بلکه بر یک منظومه معرفتی و مبانی عمیق دینی استوار است.
معاون بین‌الملل حوزه‌های علمیه افزود: ما در این عرصه تنها به دنبال ارائه راهکارهایی برای حل مسائل روزمره مدیریتی نیستیم، بلکه تلاش می‌کنیم الگویی ارائه دهیم که از مبانی اعتقادی، فلسفی و معرفتی برخوردار باشد و بتواند به پرسش‌های بنیادین درباره انسان، جامعه، قدرت، عدالت، اقتصاد و سیاست پاسخ دهد.
تنوع محصولات علمی، فرهنگی و رسانه‌ای؛ فرصتی برای معرفی حکمرانی دینی
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری تنوع محصولات تولیدشده در حوزه مدیریت و حکمرانی دینی را از دیگر ظرفیت‌های قابل توجه دانست و گفت: ما در این زمینه محصولات متنوعی در اختیار داریم که از کتاب و مقاله و آثار مکتوب آغاز می‌شود و تا محصولات رسانه‌ای، فیلم، سریال و نرم‌افزارهای مختلف امتداد پیدا می‌کند. بخشی از این محصولات در قالب فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی با موضوع شخصیت‌های دینی و الگوهای اسلامی تولید شده‌اند و برخی دیگر نیز در قالب نرم‌افزارها و ابزارهای رسانه‌ای در اختیار مخاطبان قرار گرفته‌اند.
این استاد حوزه علمیه با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای در معرفی الگوی حکمرانی دینی، اظهار کرد: این تنوع محصولات می‌تواند زمینه مناسبی برای برقراری گفت‌وگو با مخاطبان مختلف فراهم کند؛ چراکه همه مخاطبان از یک مسیر با اندیشه و مفاهیم دینی ارتباط برقرار نمی‌کنند و لازم است متناسب با علایق و نیازهای هر گروه، از ابزارهای مناسب استفاده شود.
ظرفیت تبلیغی و رسانه‌ای؛ از مبلغان داخلی و خارجی تا فضای مجازی
وی ظرفیت تبلیغی و رسانه‌ای را یکی دیگر از محورهای مهم در معرفی حکمرانی دینی دانست و بیان کرد: ما در این زمینه از توانمندی‌های گسترده‌ای برخوردار هستیم که هم در عرصه فردی و هم در عرصه تشکیلاتی قابل مشاهده است. در عرصه فردی، مبلغان دینی در داخل و خارج از کشور، مبلغان ایرانی و غیرایرانی و همچنین مجموعه‌هایی همچون جامعه المصطفی(ص)، ظرفیت‌های مهمی برای تبیین و معرفی اندیشه دینی در اختیار دارند.
معاون بین‌الملل حوزه‌های علمیه با اشاره به نقش فضای مجازی در گسترش ارتباطات تبلیغی اظهار داشت: امروز ظرفیت‌های تبلیغی تنها به منبر و ارتباطات حضوری محدود نیست، بلکه فضای مجازی و رسانه‌های نوین نیز امکان گسترده‌ای برای انتقال مفاهیم دینی و معرفی الگوهای مدیریت و حکمرانی اسلامی فراهم کرده‌اند. علاوه بر فعالیت‌های فردی، در عرصه تشکیلاتی نیز هزاران تشکل در کشور فعالیت می‌کنند که فراتر از نهادهای رسمی و حاکمیتی، به‌عنوان حلقه‌های میانی و مجموعه‌های مردمی در حوزه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی نقش‌آفرینی دارند.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: این تشکل‌ها و مجموعه‌های مردمی می‌توانند در تبیین و تحقق حکمرانی دینی نقش مؤثری داشته باشند و به‌عنوان واسطه‌ای میان ظرفیت‌های فکری و نظری و نیازهای واقعی جامعه عمل کنند.
حوزه‌های علمیه؛ در خط مقدم مبارزه با نظام سلطه و استکبار
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری با اشاره به ظرفیت گفتمانی و هویتی اسلام در جامعه ایران، این موضوع را از دیگر سرمایه‌های مهم برای معرفی حکمرانی دینی دانست و گفت: یکی از ظرفیت‌های اساسی ما، وجود یک هویت و گفتمان دینی در جامعه است که در طول تاریخ شکل گرفته و استمرار داشته است.
وی با اشاره به تأکید امام شهید بر جایگاه حوزه‌های علمیه در پیام حوزه پیشرو و سرآمد، اظهار کرد: در این پیام، یکی از عناصر هویت‌ساز حوزه‌های علمیه، قرار گرفتن این نهاد در جایگاه مقابله با نظام سلطه و استکبار جهانی معرفی شده است. حوزه علمیه اساساً در ذات و هویت تاریخی خود با نظام سلطه و استکبار درگیر بوده و در مسیر دفاع از جبهه حق و راهبری جریان حق در عالم حرکت کرده است.
وی افزود: این ویژگی، حوزه‌های علمیه را در طول تاریخ در خط مقدم مبارزه با استکبار قرار داده است. بنابراین، اسلام سیاسی، اسلام تمدنی و اسلام مبارز با نظام سلطه، مفاهیمی نیستند که صرفاً با پیروزی انقلاب اسلامی پدید آمده باشند، بلکه ریشه در منطق و گفتمان اصیل دینی و پیشینه تاریخی حوزه‌های علمیه دارند.
معاون بین‌الملل حوزه‌های علمیه با اشاره به تأکیدات مطرح‌شده در منشور حوزه سرآمد درباره پیشینه تاریخی حوزه‌های علمیه، خاطرنشان کرد: اگر تاریخ چندصدساله حوزه‌های علمیه را نیز مرور کنیم، به‌روشنی می‌بینیم که منطق دینی و گفتمان حوزوی همواره یک منطق حاضر در صحنه، فعال، مؤثر و جریان‌ساز بوده است. گفتمان دینی ما صرفاً یک گفتمان فردی و محدود به مسائل عبادی نیست، بلکه در مناسبات اجتماعی و جهانی حضور دارد، تأثیر می‌گذارد و می‌تواند در بزنگاه‌های تاریخی و پیچ‌های مهم تاریخ نقش‌آفرینی کند و حتی مسیر تحولات را تغییر دهد.
ضرورت معرفی ظرفیت نقد اندیشه غرب و نظام‌های رقیب حکمرانی
وی یکی دیگر از ظرفیت‌های مهم جمهوری اسلامی و حوزه‌های علمیه را توانایی نقد جریان‌های رقیب در عرصه مدیریت و حکمرانی دانست و گفت: ما در کنار ظرفیت تولید نظریه و ارائه الگوهای ایجابی، از توانایی قابل توجهی برای نقد مبانی و نظریات رقیب در جهان نیز برخوردار هستیم.
ارائه الگوی ایجابی حکمرانی اسلامی در کنار نقد نظریات غربی
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به جنبه‌های انتقادی و ایجابی در معرفی اندیشه اسلامی، اظهار کرد: البته نقد اندیشه غرب به‌تنهایی کافی نیست و آنچه اهمیت بیشتری دارد، ارائه الگوهای جایگزین و تبیین ظرفیت‌های ایجابی نظام فکری اسلام است.
وی ادامه داد: برای نمونه، ممکن است موضوع اقتصاد اسلامی یا مدیریت اسلامی در اولویت نخست برخی مخاطبان خارجی قرار نداشته باشد یا آنان ارتباط مستقیمی میان این موضوعات و نیازهای خود احساس نکنند؛ اما هنگامی که در کنار نقد مبانی نظام غرب، یک الگوی جایگزین و مجموعه‌ای از نظریات منسجم در حوزه اقتصاد، مدیریت و حکمرانی اسلامی ارائه شود، این موضوع می‌تواند برای آنان هویت‌ساز و قابل توجه باشد.
این استاد حوزه علمیه تصریح کرد: نخبگان و مخاطبان خارجی باید بدانند که در جهان، جریان‌های فکری موازی و نظریه‌های متفاوتی وجود دارد و اندیشه غرب تنها الگوی موجود برای اداره جوامع نیست. در کنار آن، یک منظومه فکری و مدیریتی مبتنی بر مبانی اسلامی نیز وجود دارد که از ظرفیت‌های نظری، معرفتی و اجرایی برخوردار است.
ضرورت شناخت مخاطبان جهانی و انتخاب هوشمندانه ظرفیت‌های قابل عرضه
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق مخاطبان بین‌المللی، بیان کرد: ظرفیت‌های حکمرانی دینی ما مخاطبان خاص خود را در نقاط مختلف جهان دارند و باید این مخاطبان را به‌درستی شناسایی کنیم. اگر بتوانیم در عرصه بین‌المللی حضور پیدا کنیم، حتی در کشورهایی که از نظر فضای فکری و اعتقادی در زمره لائیک‌ترین، آتئیستی‌ترین یا کمونیستی‌ترین جوامع قرار می‌گیرند، باز هم می‌توان مخاطبانی برای بخش‌هایی از ظرفیت‌های فکری، معرفتی و مدیریتی خود پیدا کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسینی کوهساری خاطرنشان کرد: البته تحقق این هدف نیازمند آن است که نخست ظرفیت‌های خود را به‌خوبی بشناسیم و سپس با شناخت دقیق تنوع مخاطبان در جهان، متناسب با نیازها، علایق و شرایط فکری آنان، انتخاب‌های درستی برای معرفی و عرضه این ظرفیت‌ها داشته باشیم.
معاون بین‌الملل حوزه‌های علمیه تأکید کرد: ما باید بدانیم کدام بخش از اندیشه و تجربه حکمرانی دینی برای کدام گروه از مخاطبان جذابیت و کارآمدی بیشتری دارد و بر اساس همین شناخت، از ظرفیت‌های علمی، تبلیغی، رسانه‌ای و تشکیلاتی خود برای معرفی الگوی حکمرانی دینی در سطح جهانی استفاده کنیم.
انتهای پیام/
نظر شما